Birth of Naga

พญานาค ตำนานความเชื่อเก่าแก่ของเอเชีย ตอน กำเนิดนาคา

นาค หรือ พญานาค คืองูใหญ่มีหงอน อาศัยอยู่ในเมืองบาดาล สามารถแปลงกายเป็นมนุษย์ได้ เรียกโดยรวมว่า นาค เพศหญิงเรียกนาคี ส่วนผู้เป็นหัวหน้าเรียกว่าพญานาค

พญานาค เป็นสัตว์ในนิยาย ที่มีบทบาทสำคัญในเรื่องปรัมปราในภูมิภาคเอเชียใต้ และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นสัญลักษณ์แห่งความยิ่งใหญ่ ความอุดมสมบูรณ์ ความมีวาสนา และยังเป็นสัญลักษณ์ของบันไดสายรุ้งสู่จักรวาล

ในวรรณคดีสันสกฤต ซึ่งมีเค้ามาจากมหาภารตะ ได้กล่าวว่า พญานาคถือกำเนิดมาจากนางกัทรูและพระกัศยปพรหมฤษี ซึ่งนางกัทรู (กัทรุ) อาจจะมีอีกชื่อว่า นางสุรสา

ลักษณะการกำเนิดของพญานาค คือ เกิดจากฟองไข่ จำนวนแต่ละครั้งมีเป็นจำนวนมาก ดังเช่น นางกัทรูให้กำเนิดลูกครั้งแรกมีจำนวนถึง 1,000 ตัว

ส่วนนาคในคติทางพระพุทธศาสนา ปรากฏในคำภีร์ไตรปิฎก พระพุทธเจ้าได้ตรัสถึงกำเนิดของนาคว่ามี 4 ประเภท คือ

นาคที่เป็นอัณฑชะ เกิดในไข่

นาคที่เป็นชลามพุชะ เกิดในครรภ์

นาคที่เป็นสังเสทชะ เกิดในเถ้าไคล

นาคที่เป็นอุปปาติกะ เกิดผุดขึ้น

พระพุทธเจ้าได้ทรงจัดลำดับความสูงต่ำของเหล่านาคว่า นาคอุปปาติกะนั้นสูงกว่าประเภทอื่น ถัดมาเป็นสังเสทชะ ชลามพุชะ และอัณฑชะ

นาคจะพ้นจากภาวะความเป็นนาคได้ ต่อเมื่อบำเพ็ญบุญ ประพฤติตนสุจริตด้วย กาย วาจา ใจ เช่นที่พระพุทธเจ้าตรัสกับนาคหนุ่ม ผู้ปรารถนาบวชในพระพุทธศาสนาว่า

“เจ้าเป็นนาคมีความไม่งอกงามในพระธรรมวินัย เจ้าจงไปรักษาศีลอุโบสถ ด้วยวิธีนี้เจ้าจะพ้นจากกำเนิดของนาค และจะได้กลับเป็นมนุษย์โดยเร็ว”

ในชาดกมีหลายเรื่องที่แสดงให้เห็นว่า นาคหากต้องการเกิดเป็นมนุษย์ ต้องพยายามทำความดีและรักษาศีลอุโบสถ เช่น สังปาลนาคราช พญานาคในจัมเปยชาดก และพญานาคภูริทัต

ในทางกลับกันหากมนุษย์ปรารถนาจะมีกำเนิดเป็นนาค ก็ต้องบำเพ็ญความดี ตั้งความปรารถนาอย่างแรงกล้า เหตุผลหลักที่ทำให้มนุษย์อยากเกิดนา คือ ปรารถนาในนาคสมบติ

ดังเช่น พระเจ้าทุยโยธน ทรงปรารถนาในนาคสมบัติ พระองค์ทรงสมาทานศีล เจริญภาวนา และตั้งความปรารถนาจะเกิดเป็นนาค เมื่อสิ้นพระชนม์จึงได้ไปอุบัติในนาคพิภพ ทรงพระนามว่า สังขปาลนาคราช

ในจัมเปยชาดกได้กล่าวถึงชายเข็ญใจคนหนึ่ง ซึ่งปรารถนาในนาคสมบัติ จึงได้ตั้งใจทำบุญบริจาคทาน รักษาศรีล เมื่อถึงแก่กรรมก็ได้ไปเกิดในนาคพิภพสมดังปรารถนา

ใน “จักรวาฬทีปนี” (พระสิริมังคลาจารย์ 2523:16) กล่าวถึงการกำเนิดของพญานาคและการเลี้ยงดูลูกของนาคไว้ว่า

“…ดังได้สดับมา นางนาคทั้งหลายผู้ตั้งครรภ์ในสมัยต่างฤดูต่างคิดกันว่า ถ้าเราคลอดลูกในที่นี้ลูกของเราจะไม่สามารถทนทานต่อคลื่นและแรงโฉบของพวกครุฑได้ นางนาคเหล่านั้นจึงดำลงไปในมหาสมุทรถึงประตูที่มีบานแยกแล้วก็เข้าไปสู่มหานทีทั้ง 5 แล้วเดินทางไปยังภูเขาหิมพานต์ อยู่ในถ้ำเงินและถ้ำแก้วมณีอันพวกครุฑบินโฉบมาไม่ได้ คลอดลูก ณ ภูเขาหิมพานต์นั้น แล้วให้ลูกนาคน้อยๆศึกษาการข้ามน้ำในระดับต่างๆ มีข้อเท้า เป็นต้น …”

ติดตามหวยไทยไทย ที่พร้อมนำเสนอเรื่องราว ตำนาน สิ่งลี้ลับ และความเชื่อต่างๆ มาบอกเล่าให้บรรดานักเสี่ยงโชค และผู้ชื่นชอบตำนานได้ติดตามกัน